• Autor:Maria Kądzielska-Koper

Gospodarz, który już wygrał

Dodano:
Prezydent USA Donald Trump, przywódca Chi Xi Jinping, prezydent Rosji Władimir Putin Źródło: PAP/EPA / LUKAS COCH
Teraz Azja || W Shenzhen zaczyna się szczyt APEC, a w czwartek po raz pierwszy w historii przy jednym stole usiądą Xi Jinping, Donald Trump i Władimir Putin. Dla Pekinu najważniejsze nie jest to, co podpiszą, lecz samo zdjęcie: dwaj goście przyjechali do Chin, a nie odwrotnie.

Miejsce nie jest przypadkowe. Shenzhen w 1980 roku było rybacką osadą przy granicy z Hongkongiem, kiedy Deng Xiaoping zrobił z niego pierwszą specjalną strefę ekonomiczną. Dziś ma 18 milionów mieszkańców i mieści siedziby takich firm jak: Huawei, Tencenta, BYD i DJI. Gdy Chiny gościły APEC poprzednio, w 2001 roku w Szanghaju i w 2014 roku w Pekinie, chciały pokazać światu, że dogoniły Zachód. Teraz pokazują miasto, które dla całego świata produkuje telefony, samochody i drony. Na czas szczytu nad centrum obowiązuje zakaz lotów dronami, co w stolicy DJI, największego producenta dronów na świecie, brzmi jak żart, ale dobrze oddaje, jak poważnie Pekin traktuje to spotkanie. Hasło szczytu brzmi „Budujmy wspólnotę Azji i Pacyfiku, by razem się bogacić”, a na koniec ma zostać przyjęta „Deklaracja z Shenzhen”. Rzeczniczka MSZ Mao Ning wymieniła priorytety gospodarza: handel, połączenia infrastrukturalne, gospodarka cyfrowa i sztuczna inteligencja. O bezpieczeństwie ani słowa. To także o czymś świadczy.

Pierwszy wśród równych

Pomysł trójstronnego spotkania wyszedł od Putina, który w październiku zaproponował go Trumpowi w rozmowie telefonicznej. Trump podchwycił, mówiąc o rozmowach o redukcji broni jądrowej. Pekin przez trzy tygodnie milczał, aż w poniedziałek potwierdził termin: czwartek, przy okazji szczytu. Kolejność ma tu znaczenie. Xi o to spotkanie nie zabiegał, on na nie łaskawie przystał. Peter Alexander z szanghajskiej firmy doradczej Z-Ben Advisors nazywa to „scenariuszem pierwszego wśród równych”: prezydent Rosji przyjeżdża jako młodszy partner zależny od chińskich zakupów ropy, prezydent USA jako polityk, który kilka tygodni temu przegrał wybory połówkowe i potrzebuje pochwalić się w kraju jakimś sukcesem. Gospodarzem natomiast jest Xi.

Biały Dom zapowiada, że Trump chce rozmawiać o rozbrojeniu jądrowym i o wojnie z Iranem, ale nie o Ukrainie, bo o niej Waszyngton rozmawia z Moskwą osobno. Pekin w sprawie rozbrojenia odpowiedział już dawno: „na tym etapie” nie jest zainteresowany, bo jego arsenał jest kilkakrotnie mniejszy od amerykańskiego i rosyjskiego. David Roche z Quantum Strategy szacuje, że Chiny usiądą do takich rozmów dopiero, gdy osiągną parytet, czyli za około dziesięć lat. Do tego czasu każde takie spotkanie będzie, jak mówi Roche, „niemal w stu procentach sesją zdjęciową”. Pekinowi to w zupełności odpowiada: zdjęcie jest, zobowiązań nie ma.

Rozejm do 10 stycznia

Najważniejsze rozmowy odbędą się tego samego dnia rano, gdy Xi spotka się z Trumpem w cztery oczy. To ich czwarte spotkanie od powrotu Trumpa do Białego Domu: po Busanie w październiku 2025 roku, gdzie ogłoszono rozejm handlowy, i po majowej wizycie Trumpa w Pekinie, gdzie podpisano kontrakty na soję i Boeingi. Rozejm wygasa 10 stycznia i obu stronom zależy na jego przedłużeniu, choć każdej z innego powodu. Amerykanie chcą zmniejszyć deficyt, który w tym roku znów rośnie, bo chiński eksport do USA zwiększa się w tempie dwucyfrowym. Chińczycy chcą zachować to, co w rozejmie najcenniejsze: swobodę decydowania o eksporcie metali ziem rzadkich, czyli narzędzie nacisku, po które w każdej chwili mogą sięgnąć.

Pekin siada do tych rozmów w lepszym położeniu niż rok temu. Gospodarka deklaratywnie urosła w trzecim kwartale o 4,4 procent, czyli zmieściła się w rządowym planie, nadwyżka handlowa zmierza do rekordu powyżej 1,2 biliona dolarów, a od marca ceny producenta rosną zamiast spadać. Jednocześnie słabości nikt w Pekinie nie ukrywa: nieruchomości tanieją czwarty rok, konsumpcja nie ruszyła, a niedawne plenum partii pokazało, że Xi ma wokół siebie coraz mniej ludzi, którym ufa. Dlatego Chinom zależy na stabilności handlowej bardziej, niż się do tego przyznają. Wojna celna w 2027 roku, w którym partia zbiera się na zjazd, a armia obchodzi stulecie, to ostatnie, czego Xi by sobie życzył.

Iran, czyli karta, której Pekin nie pokazuje

Jest jeszcze jeden temat, o którym Mao Ning nie wspomniała, a od którego zależy nastrój czwartkowych rozmów. Od marca trwa wojna Stanów Zjednoczonych i Izraela z Iranem, cieśnina Ormuz pozostaje zamknięta, a Chiny są największym odbiorcą irańskiej ropy. Dla Pekinu to miecz obosieczny. Z jednej strony drożejąca energia podbiła koszty chińskich fabryk i zakończyła trzyletnią deflację producencką. Z drugiej Chiny kupują irańską ropę ze zniżką, podczas gdy Japonia, Korea i Indie płacą pełną cenę za baryłki z Atlantyku. Trump chce, by Xi pomógł zakończyć tę wojnę. Xi może wyciągnąć pomocną dłoń, ale nie za darmo, a Pekin ma długą listę oczekiwań: od tego, jakich słów Waszyngton używa, mówiąc o Tajwanie, po zniesienie ograniczeń na chipy.

Tajwan pojawi się w Shenzhen w roli, którą Pekin lubi najbardziej: jako „Chińskie Tajpej”, jedna z 21 gospodarek, reprezentowana przez wysłannika niskiej rangi, bez dostępu do rozmów na szczycie. Minister Lin Chia-lung protestował przeciw „zróżnicowanemu traktowaniu” przy zaproszeniu, ale i tak przyjechał, bo inaczej jego krzesło zostałoby puste. W tym samym tygodniu, w którym Trump rozmawia z Xi o Iranie, nikt z amerykańskiej delegacji nie spotka się z Tajwańczykami. Pekin to odnotuje.

Co Xi wywiezie z własnego szczytu?

Prawdopodobnie trzy rzeczy. Po pierwsze, przedłużony rozejm handlowy, może na rok, może do następnego spotkania, bez rozstrzygania sporów o chipy i o chińskie inwestycje w USA. Po drugie, deklarację z Shenzhen o sztucznej inteligencji i gospodarce cyfrowej, w której Chiny po raz pierwszy wystąpią jako współautor reguł, a nie ich adresat. Po trzecie, i to najważniejsze, wspólne zdjęcie. Przez trzy dni telewizja państwowa będzie pokazywać, jak przywódcy dwóch mocarstw nuklearnych przyjeżdżają do chińskiego miasta, które czterdzieści lat temu było wioską, i siadają przy stole, przy którym gospodarz wyznacza porządek obrad.

Robert Kagan z Brookings ostrzegał na początku listopada, że jeśli Trump po przegranych wyborach połówkowych zostanie uznany za osłabionego, Chiny i Rosja mogą w ciągu dwóch lat postawić sobie śmielsze cele wojskowe. W Shenzhen nikt tego głośno nie powie. Ale właśnie tam, między sesją o gospodarce cyfrowej a wspólnym zdjęciem, Xi sprawdzi, ile osłabiony prezydent jest gotów oddać za spokój do końca kadencji. Dla Europy, której przy tym stole nie ma, odpowiedź na to pytanie znaczy więcej niż cała deklaracja z Shenzhen.

Źródło: DoRzeczy.pl
Polecamy
Proszę czekać ...

Proszę czekać ...

Proszę czekać ...

Proszę czekać ...